Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου, 2022

Πειθαρχία και όχι τιμωρία

Πειθαρχία - Έλεγχος - Ελευθερία 1kosmonea

Είναι γεγονός πως αρκετοί γονείς χρησιμοποιούν τη σωματική τιμωρία σαν μέθοδο πειθαρχίας των παιδιών τους. Εκφράσεις όπως «Και εγώ έφαγα ξύλο μικρός και δεν έπαθα τίποτα» ή «Μια ξυλιά στον ποπό/στο χέρι του έδωσα, δεν έγινε κάτι κακό» είναι από τις πιο συχνά αναφερόμενες από τους γονείς που επιλέγουν τη σωματική τιμωρία για να «διαπαιδαγωγήσουν», όπως πιστεύουν, τα παιδιά τους.
Ποιες είναι οι επιπτώσεις της σωματικής τιμωρίας και πώς μπορούν οι γονείς να διαπαιδαγωγήσουν σωστά τα παιδιά τους, εφαρμόζοντας πρακτικές θετικής πειθαρχίας;


Ας διασαφηνίσουμε τον ορισμό της σωματικής τιμωρίας και να τον διαχωρίσουμε από αυτόν της σωματικής κακοποίησης. Σωματική τιμωρία είναι η σκόπιμη επιβολή πόνου ή δυσφορίας (όπως ένα χαστούκι, ένα σπρώξιμο, ένα χτύπημα) με απώτερο σκοπό τον έλεγχο ή/και τον τερματισμό μιας συμπεριφοράς, ενώ η σωματική κακοποίηση έχει σκοπό τον τραυματισμό του παιδιού.
Η επιβολή σωματικής τιμωρίας στα παιδιά αποτελεί πλήγμα στην ψυχή τους και επιφέρει μια σειρά από αρνητικές επιπτώσεις. Αρχικά, η εφαρμογή της πληγώνει, ταπεινώνει τα παιδιά, και τα γεμίζει με αισθήματα ντροπής και φόβου. Επιπλέον, παιδιά που υποβάλλονται σε σωματική τιμωρία έχουν χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και μεγαλύτερες πιθανότητες να αναπτύξουν αντικοινωνική-παραβατική συμπεριφορά. Ακόμη, καθώς τα παιδιά μιμούνται τη συμπεριφορά των γονιών τους/κηδεμόνων τους, είναι αρκετά πιθανό να εφαρμόζουν και τα ίδια μορφές σωματικής τιμωρίας είτε σε συνομηλίκους τους (το λεγόμενο bullying) είτε σε άτομα του οικογενειακού/κοινωνικού περιβάλλοντός τους. Το γεγονός αυτό συμβαίνει διότι μαθαίνουν από την εμπειρία τους ότι η σωματική τιμωρία είναι ένας τρόπος επίλυσης των προβλημάτων-διαφορών τους. Έρευνες έχουν δείξει ότι παιδιά δέκτες της σωματικής τιμωρίας είναι πιο πιθανό να παρουσιάσουν κατάθλιψη ή/και αγχώδεις διαταραχές, λόγω του στρες που αλλοιώνει δομές του εγκεφάλου τους, αλλά και να κάνουν χρήση ουσιών.
Οι γονείς χρειάζεται να θυμούνται ότι η επιβολή σωματικής τιμωρίας δεν συμβάλλει στην αποτροπή μιας συμπεριφοράς, αλλά, αντιθέτως, είναι πιο πιθανό να οδηγήσει σε επανάληψή της, αφού δεν μαθαίνουν στα παιδιά τους τί θα μπορούσαν να κάνουν εναλλακτικά, αλλά μόνο τί δεν έπρεπε να κάνουν. Συχνά, ακόμα και αν έχουν εξηγήσει το λόγο επιβολής της τιμωρίας, τα παιδιά δεν τον θυμούνται από τον πόνο, το άγχος ή το φόβο τους. Τέλος, ενέχει πάντα ο κίνδυνος να χάσουν οι γονείς τον έλεγχο και να τραυματίσουν το παιδί τους.
Αντιθέτως, η πειθαρχία σχετίζεται με τη διδασκαλία και τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, την θέσπιση ορίων και την καθοδήγηση. Δημιουργεί δε αίσθημα ασφάλειας στα παιδιά και οδηγεί στην υγιή ανάπτυξή τους. Υπάρχει μια ποικιλία προτάσεων για την υγιή πειθαρχία των παιδιών, η εφαρμογή των οποίων εξαρτάται τόσο από την ηλικία του παιδιού, όσο και από τις ανάγκες του και τις ικανότητές του :
Θέσπιση κανόνων: Οι κανόνες να είναι λίγοι, συγκεκριμένοι, κατανοητοί και, κυρίως, σταθεροί. Για παράδειγμα: Όταν λέτε «όχι» να εξηγείτε τους λόγους και να εμμένετε σε αυτούς, διαφορετικά το παιδί δεν θα υπακούει. Μετά την ηλικία των έξι ετών μπορείτε να συνεργαστείτε με το παιδί σας και να φτιάξετε μαζί ένα «συμβόλαιο κανόνων», στο οποίο θα ορίζετε ποιες είναι οι μη επιθυμητές συμπεριφορές.
Επιβολή συνεπειών: Οι συνέπειες να είναι μικρές, να εφαρμόζονται άμεσα και να συνδέονται με την συμπεριφορά του παιδιού, αλλιώς χάνεται το νόημά τους. Για παράδειγμα: όταν το παιδί δεν καθαρίζει το δωμάτιό του, του μαθαίνετε ότι πρέπει να καθαρίσει και να αναλάβει την ευθύνη του.
Δώστε λίγο χρόνο στο παιδί σας να σκεφτεί τη συμπεριφορά του και να προτείνει τρόπους αλλαγής. Είναι σημαντικό να είστε ήρεμοι και να μένετε κοντά στο παιδί.
Απόσπαση προσοχής (σε μικρότερες ηλικίες): Δοκιμάστε να αποσπάσετε την προσοχή του παιδιού σας από την ανεπιθύμητη συμπεριφορά απασχολώντας το με κάτι που να το ενδιαφέρει. Για παράδειγμα, εάν το παιδί σας ανοίγει τα ντουλάπια σας, δώστε του ένα παιχνίδι για να παίξει.
Λειτουργείστε σαν πρότυπα για το παιδί σας. Θυμηθείτε ότι τα παιδιά σας μιμούνται, οπότε να δίνετε το «καλό παράδειγμα». Ενδεικτικά, αποφύγετε να τρώτε στο σαλόνι εάν δεν θέλετε να κάνει το ίδιο και το παιδί σας.
Εξήγηση διαφωνίας: Μην ξεχνάτε να εξηγείτε γιατί δεν συμφωνείτε με τη συμπεριφορά του παιδιού σας. Να θυμάστε να δείχνετε κατανόηση και να λαμβάνετε υπόψη σας την ηλικία του παιδιού σας. Για παράδειγμα, σε ένα παιδί 2 ετών που παίζει με ένα ψαλίδι θα επιλέγατε να του αποσπάσετε την προσοχή. Αντιθέτως, σε ένα παιδί 7 ετών θα εξηγήσετε τους λόγους που σας προβληματίζει το παιχνίδι με το ψαλίδι και θα του δείξετε το σωστό τρόπο χρήσης.
Να σημειωθεί ότι οι γονείς, και γενικά οι ενήλικες που συμμετέχουν στην ανατροφή των παιδιών, είναι απαραίτητο να έχουν μια κοινή κατεύθυνση διαπαιδαγώγησης των παιδιών τους. Συμπερασματικά, η διαπαιδαγώγηση των παιδιών σας χρειάζεται αρκετή επιμονή, υπομονή και θέληση, αλλά να θυμάστε ότι ένα παιδί που διαπαιδαγωγείται σωστά έχει περισσότερες πιθανότητες να εξελιχθεί σε έναν ενήλικα με αυτοπεποίθηση, με ειλικρίνεια, με ψυχική ευεξία και με υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις.
Και μην ξεχνάτε: «Είναι εύκολο να γίνεις γονιός, αλλά δύσκολο να είσαι», όπως είπε ο Βίλχελμ Μπους.

Σοφία Τσούκη

Συνεργάτιδα-Modernmoms.gr
Ψυχολόγος, MSc Κλινικής Ψυχολογίας
Ειδικευόμενη Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια

Πηγές:
Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού. (2007). Η εξάλειψη της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά. Ινστιτούτο Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης.
Κίκιλα, Μ. & Κουτελέκος, Ι. (2012). Μέθοδοι πειθαρχίας. Το Βήμα του Ασκληπιού, 11(1).
Συνήγορος του Πολίτη-Συνήγορος του Παιδιού. Δεκάλογος κατά της σωματικής τιμωρίας στα παιδιά. Δίκτυο για την πρόληψη και καταπολέμηση της σωματικής τιμωρίας: www.somatikitimoria.gr
Durrant, J. E. (2007). Positive discipline: What is it and how to do it. Save the children, Sweden.
Parenting SA. (2010). Parent easy guide 2: Discipline 0-12. Government of South Australia.

Σχολιάστε

Please enter your comment!
Please enter your name here

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΜΑΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Σέρρες: Έκρηξη σε λεβητοστάσιο δημοτικού σχολείου – Ένα παιδί νεκρό

Τραγωδία στις Σέρρες με ένα 11χρονο παιδί νεκρό μετά από έκρηξη που σημειώθηκε στο λεβητοστάσιο του 9ου δημοτικού σχολείου, το μεσημέρι της Δευτέρας (5/12). Μιλώντας...

Τα πιο λαχταριστά παραδοσιακά μελομακάρονα

Γλυκές μπουκιές με άρωμα Χριστουγέννων. Παραδοσιακή συνταγή για σούπερ μελωμένα μελομακάρονα με μπόλικο καρύδι και κανέλα. Ο χυμός πορτοκαλιού, το μέλι και το ελαιόλαδο αναμειγνύονται...

Γέννησε η Μαίρη Συνατσάκη. Να της ζήσει! – Tι αποκάλυψε ο μαιευτήρας της

Η Μαίρη Συνατσάκη γέννησε πριν από λίγες ώρες, καρπός του έρωτά της με τον Ίαν Στρατή. “Είναι ψύχραιμη και συγκινημένη και ήδη έχει αρχίσει να...

Φθινοπωρινά make up looks που θα αγαπήσετε αυτή τη σεζόν

Έτοιμες ή όχι, το φθινόπωρο είναι ήδη εδώ και ενώ μερικές από εμάς διστάζουν να αποχαιρετήσουν τις ηλιόλουστες μέρες και τις ζεστές νύχτες του...

Όρια και υπευθυνότητα στα παιδιά

Οι περισσότεροι γονείς εύχονται τα παιδιά τους να ήταν πιο υπεύθυνα. Ειδικά όταν ένα παιδί έχει δυσκολίες γλωσσικής έκφρασης ή ακοής, χρειάζεται επιπλέον βοήθεια...

Λαχταριστοί κολοκυθοκεφτέδες

Τα κολοκύθια είναι νόστιμα και λαχανικό της εποχής. Σήμερα θα φτιάξεις απίθανους κεφτέδες με αυτά που μπορείς να σερβίρεις ως ορεκτικό αλλά και κυρίως...

Ηράκλειο: 13χρονη θύμα βιασμού από τον πατριό της ενώ η μητέρα της γεννούσε το παιδί του…Φρίκη

Μια αδιανόητη καταγγελία έρχεται στο φως από το Ηράκλειο Κρήτης, η οποία προκαλεί οργεί και απελπισία. Ένα 13χρονο κορίτσι κατήγγειλε πως, την ώρα που...

Πανελλήνιες 2022: Αντίστροφη μέτρηση για τις εξετάσεις – Όλες οι αλλαγές

Όλες οι αλλαγές Το πρώτο μάθημα στο οποίο θα εξεταστούν οι υποψήφιοι, τόσο των Γενικών, όσο και των Επαγγελματικών Λυκείων, όπως κάθε χρόνο, είναι...

Εθισμός των εφήβων στα Social Media

«Βγάζουμε μια selfie;» Πόσες φορές έχετε ακούσει αυτή την ερώτηση; Πόσες φορές έχετε δει παρέες νέων παιδιών να αποτυπώνουν τη στιγμή και την περίσταση...

Γυμνάσια-Πρόγραμμα Προαγωγικών και Απολυτηρίων Εξετάσεων: Σε 6 μέρες θα εξεταστούν 7 μαθήματα

Φέτος με τη πρόωρη διεξαγωγή των Πανελληνίων, οι ελεύθερες ημερομηνίες για εξετάσεις στα Γυμνάσια είναι μόνο 6. Όπως είναι ήδη γνωστό φέτος τα μαθήματα στα...
Error decoding the Instagram API json